ANONİM ŞİRKETLERİN KURULUŞU VE KURULUŞ İÇİN GEREKLİ BELGELER

Anonim Şirketlerin Kuruluşu

Anonim şirketler, modern ticari hayatın en yaygın şirket türlerinden biridir. Sermaye yapısının güçlü olması, pay sahiplerinin sorumluluğunun sınırlı olması ve yatırımcılar açısından güvenilir bir yapı sunması nedeniyle hem yerli hem de yabancı yatırımcılar tarafından sıklıkla tercih edilmektedir. Türkiye’de anonim şirketlerin kuruluşu ve işleyişi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu yazıda anonim şirketlerin kuruluş süreci, zorunlu organları ve bu şirket türünün temel avantajları güncel mevzuat çerçevesinde ele alınmaktadır.

 I- ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞ SÜRECİ

Anonim şirketler, TTK’nın 335 ve devamı maddeleri kapsamında düzenlenen şartların yerine getirilmesiyle kurulmaktadır. Şirket, ticaret siciline tescil edilmekle birlikte tüzel kişilik kazanır. Günümüzde anonim şirketler uygulamada ağırlıklı olarak ani kuruluş yöntemiyle kurulmaktadır. Bu yöntemde kurucular sermayenin tamamını taahhüt ederek kuruluş işlemlerini tamamlar. Kuruluş süreci temel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşmaktadır.

1- Esas Sözleşmenin Hazırlanması

Anonim şirketin kuruluşunun ilk ve en önemli adımı şirketin esas sözleşmesinin hazırlanmasıdır. Esas sözleşme, şirketin hukuki yapısını ve işleyişini belirleyen temel belgedir. TTK’nın 339. maddesi uyarınca esas sözleşmede bulunması gereken başlıca unsurlar şunlardır:

• Şirketin ticaret unvanı ve merkez adresi

• Şirketin faaliyet konusu

• Sermaye miktarı ve payların itibari değerleri

• Kurucuların kimlik bilgileri ve taahhüt ettikleri sermaye tutarları

• Yönetim kurulunun oluşumu ve görevleri

• Genel kurul toplantılarının usulü

• Kâr dağıtımı ve tasfiye hükümleri

Esas sözleşme kurucular tarafından imzalanmalı ve noter onayından geçirilmelidir. Mevzuata göre anonim şirket en az bir kurucu tarafından kurulabilir. Kurucular gerçek kişi olabileceği gibi tüzel kişi de olabilir.

2- Sermayenin Taahhüt Edilmesi ve Ödenmesi

Anonim şirketlerde sermaye yapısı TTK’nın 332. maddesinde düzenlenmiştir. Güncel mevzuat uyarınca halka açık olmayan anonim şirketler için asgari sermaye tutarı 250.000 TL, kayıtlı sermaye sistemini kabul etmiş halka açık şirketlerde ise 500.000 TL olarak belirlenmiştir.

Kuruluş aşamasında nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az %25’inin tescilden önce şirket adına açılan bir banka hesabına yatırılması gerekmektedir. Kalan sermaye tutarının ise şirketin tescilinden itibaren 24 ay içinde ödenmesi gerekmektedir. Taahhüt edilen payların kanunda, esas sözleşmede öngörülmüş bulunan veya kanunda yazılı olandan daha yüksek olan tutarlarının ödendiği, ticaret sicile yöneltilecek bir banka mektubu  ile ispat edilebilmektedir. 

Anonim şirketlerde sermaye yalnızca nakit olarak değil, ayni sermaye şeklinde de taahhüt edilebilir; bu kapsamda taşınmazlar, fikri mülkiyet hakları ve devredilebilir nitelikteki diğer malvarlığı unsurları şirkete sermaye olarak konulabilir. Ancak ayni sermaye taahhüdünde, söz konusu değerlerin tespiti mahkeme tarafından atanacak bilirkişilerce yapılmalı ve hazırlanan değerleme raporları ticaret siciline sunulmalıdır. Ayrıca kuruluşta ayni sermaye konulması halinde; konulan ayni sermaye ile devralınacak işletme ve diğer ayınların değerine ilişkin bilirkişi raporları, ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlama bulunmadığını gösterir ilgili sicil yazısı, taşınmazlar ile fikri mülkiyet hakları ve diğer değerlerin kayıtlı oldukları sicillere şerh verildiğini gösteren belgeler ile ayın ve işletmenin devrine ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere, kurulmakta olan şirket ile kurucular ve diğer kişiler arasında yapılan ve kuruluşla ilgili tüm sözleşmelerin temin edilmesi zorunludur.

3- Kuruluş Belgelerinin Hazırlanması ve Ticaret Siciline Başvuru

Öncelikle MERSİS’ten başvuru yapılarak talep numarası ve randevu alınması gerekmektedir. Şirket kuruluşunun tamamlanabilmesi için gerekli belgelerin hazırlanarak şirket merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret sicili müdürlüğüne başvurulması gerekir.

II-BAŞVURU KAPSAMINDA SUNULACAK BELGELER

1. Kuruluş dilekçesi (İmzalı-kaşeli)

Şirketin yönetim kurulu veya temsili yetkili üyeleri tarafından imzalanmış olması gerekmektedir. Dilekçe içeriğinde şirketin bağlı olacağı vergi dairesi ve ekte bulunan evrak dökümleri belirtilmelidir. Dilekçede; şirketin unvanı, sermayesi, merkezi,  açılış tarihi ve bu tarihteki gerçek faaliyetinin konusu NACE koduyla birlikte açıkça gösterilmeli ve bu bilgilerin doğru olduğu, aksinin tespit edilmesi durumunda sorumluluğun dilekçeyi imzalayan kişi ya da kişilere ait olduğu yazılmalıdır.

2.   Kuruluş Bildirim Formu

Ortak, yabancı uyruklu veya ikamet adresi yurt dışı olan Türk vatandaşı ise kuruluş bildirim formu düzenlenir (1 nüsha). Yetkili tarafından imzalanması gerekir. Yabancı uyruklu gerçek kişi ortakların pasaportlarının Türkçe tercümesi noter onaylı suretleri, vergi dairesinden alınacak vergi kimlik numaraları veya yabancılara mahsus kimlik numaralarını gösteren belge, ayrıca Türkiye'de ikamet ediyor ise noter onaylı ikamet tezkeresi.

3. 7099 Sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereğince ilgili yerdeki Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından onaylanmış ya da noter onaylı, ıslak imzalı şirket esas sözleşmesi

Esas sözleşme vekâleten imzalanacaksa, vekâletnamenin aslı ya da noter onaylı suretinin ibrazı hâlinde ortakların Müdürlüğe gelmelerine gerek yoktur, vekâlet verilen kişinin gelmesi yeterlidir.

4.   7099 Sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereğince ilgili yerdeki Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından onaylanmış, şirketi temsil ve ilzama yetkili kılınan kişilere ait şirket unvanı altında düzenlenmiş imza beyannamesi

Şirket esas sözleşmesinin vekâleten imzalanması ve ortağın/ortakların aynı zamanda şirketi temsile yetkili olması durumunda, ortağın/ortakların ıslak imzasını ihtiva eden vekâletnamenin Ticaret Sicil Müdürlüğüne ibraz edilmesi koşuluyla ayrıca imza beyannamesi verilmesine gerek bulunmamaktadır.

Ortaklar dışındaki şirketi temsile yetkili kişilerin imza beyannameleri Ticaret Sicil Müdürlüğünde veya Müdürlüğe gönderilmek üzere diğer Ticaret Sicili Müdürlüklerinde düzenlenebileceği gibi noterde de düzenlenebilecektir.

5. Pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyelerinin bu görevi kabul ettiklerine ilişkin belge 

Bu belgede; yerleşim yeri, uyruğu, T.C. vatandaşı ise kimlik numarası, yabancı uyruklu ise vergi kimlik numarası veya yabancılara mahsus kimlik numarası belirtilmeli, yabancı uyruklu ise ekinde Türkçe tercümesi noter onaylı pasaport sureti ve ikameti Türkiye'de olan yabancı uyruklu için noter onaylı ikamet tezkeresi yer almalıdır.

6.   Nakdi sermayenin kanunda veya şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunan en az tutarının Kanuna uygun olarak bankaya yatırıldığını gösterir banka mektubu

Banka mektubu Ticaret Sicil Yönetmeliği m.69/1-c kapsamında zorunlu kılınmış olup yalnızca dekont ibraz edilmesi kabul edilmemektedir.

7.   Şirket sermayesinin on binde dördünün Rekabet Kurumu hesabına yatırıldığına dair dekont

8.   Oda kayıt beyannamesi ( Firma Yetkililerine ait 3’er adet fotoğraf )

9.   Ayni sermaye konulmuşsa;

9.1. Bilirkişi Atama Kararı (Mahkemenin bilirkişi atama kararının aslı veya onaylı sureti

9.2.Bilirkişi Raporu Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmeler ve ayni varlıkların değerinin tespitine ilişkin mahkemece atanan bilirkişiler tarafından hazırlanmış değerlemeye ilişkin bilirkişi raporunun aslı veya onaylı sureti

9.3.Mahkeme Kararı Bilirkişi raporunun onaylanmasına ilişkin mahkeme kararının aslı veya onaylı sureti (TTK m. 343).

Konulan ayni sermaye üzerinde herhangi bir sınırlamanın olmadığına dair ilgili sicilden alınacak yazının aslı

Ayni sermaye olarak konulan taşınmazın, fikri mülkiyet haklarının ve diğer değerlerin kayıtlı bulundukları sicillere şerh verildiğini gösteren belge aslı

10. Vergi ve diğer resmi kayıt işlemlerine ilişkin belgeler

Ticaret sicili müdürlüğü tarafından yapılan incelemenin ardından şirket ticaret siciline tescil edilir. Tescil işlemi ile anonim şirket tüzel kişilik kazanır ve kuruluş bilgileri Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir.

Son olarak belirtmek gerekir ki;

Tescil işleminin ardından şirketin faaliyete başlayabilmesi için; Şirket adına vergi dairesi kaydı yapılması, vergi numarası alınması, çalışan istihdam edilecekse Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde işyeri kaydı oluşturulması ve gerekli görüldüğü takdirde belediye ruhsatları ile meslek odası kayıtlarının tamamlanması gerekmektedir. Bu işlemler şirketin fiilen ticari faaliyete başlayabilmesi için ciddi önem taşımaktadır.

Av.H.İdil Küçükal